درمان خشکی چشم بستگی به علت آن دارد، اما به طور کلی هدف اصلی، تأمین رطوبت کافی برای چشم، تولید اشک طبیعی بیشتر، یا کاهش سرعت تبخیر اشک است. در ادامه به روشهای درمانی مختلف، از جمله درمانهای خانگی، داروهای بدون نسخه و درمانیهای تخصصی اشاره شده است:
درمانهای خانگی و تغییر سبک زندگی
این روشها اغلب برای موارد خفیف تا متوسط خشکی چشم مؤثر هستند و میتوانند به پیشگیری از بدتر شدن علائم کمک کنند.
- استفاده از کمپرس گرم: یک پارچه تمیز را با آب گرم خیس کنید و آب اضافی آن را بگیرید. پارچه گرم و مرطوب را به مدت ۵ تا ۱۰ دقیقه روی پلکهای بسته خود قرار دهید. این کار به باز شدن غدد چربی پلک و بهبود کیفیت اشک کمک میکند.
- شستشوی منظم پلکها: پلکها و مژههای خود را به آرامی با شامپوی بچه رقیق شده یا محلولهای شستشوی مخصوص پلک تمیز کنید.
- پلک زدن آگاهانه: در هنگام استفاده از کامپیوتر یا مطالعه، سعی کنید به طور آگاهانه و مکرر پلک بزنید. همچنین میتوانید از قانون “۲۰-۲۰-۲۰” استفاده کنید: هر ۲۰ دقیقه، به مدت ۲۰ ثانیه به نقطهای در فاصله ۲۰ فوتی (حدود ۶ متری) نگاه کنید.
- استفاده از دستگاه بخور: استفاده از دستگاههای بخور سرد یا گرم در محیط خانه یا محل کار، به خصوص در فصول سرد و خشک، میتواند رطوبت هوا را افزایش دهد و از تبخیر سریع اشک جلوگیری کند.
- نوشیدن آب کافی: هیدراته نگه داشتن بدن به تولید اشک بیشتر کمک میکند.
- مصرف غذاهای حاوی امگا ۳: گنجاندن غذاهایی مانند ماهیهای چرب، گردو، و تخم کتان در رژیم غذایی میتواند به کاهش التهاب و بهبود کیفیت لایه چربی اشک کمک کند.
- اجتناب از عوامل محرک: از قرار گرفتن مستقیم در معرض باد، تهویه مطبوع، سشوار و دود سیگار خودداری کنید.
- استفاده از عینک آفتابی: استفاده از عینک آفتابی، به ویژه در هوای بادی و آفتابی، از تبخیر اشک جلوگیری میکند.
داروهای بدون نسخه
- اشک مصنوعی: این قطرهها رایجترین و مؤثرترین درمان برای خشکی چشم هستند. اشک مصنوعی سطح چشم را مرطوب و روان نگه میدارد. انواع مختلفی از اشک مصنوعی وجود دارد که برخی از آنها حاوی مواد نگهدارنده هستند و برخی دیگر بدون مواد نگهدارنده (تک دوز) تولید میشوند. در صورت استفاده مکرر، معمولاً اشک مصنوعی بدون مواد نگهدارنده توصیه میشود.
- پمادها و ژلهای چشمی: این محصولات غلظت بیشتری نسبت به قطرهها دارند و اثر طولانیمدتتری ایجاد میکنند، به همین دلیل اغلب برای استفاده در هنگام خواب مناسب هستند.
درمانهای تخصصی
در صورتی که درمانهای خانگی و داروهای بدون نسخه مؤثر نباشند، پزشک ممکن است درمانهای تخصصیتری را توصیه کند:
- قطرههای چشمی تجویزی:
- سیکلوسپورین (Cyclosporine) و لیتیگرافت (Lifitegrast): این قطرهها داروهای ضدالتهابی هستند که به بدن کمک میکنند اشک طبیعی بیشتری تولید کند.
- کورتیکواستروئیدها: در موارد شدید خشکی چشم و برای کاهش التهاب، ممکن است پزشک برای مدت کوتاهی قطرههای کورتونی تجویز کند.
- پلاگهای اشکی (Punctal Plugs): پزشک میتواند با قرار دادن پلاگهای کوچک سیلیکونی یا کلاژن در مجرای اشک، از خروج سریع اشک از چشم جلوگیری کرده و باعث شود اشک بیشتری روی سطح چشم باقی بماند.
- درمانهای مرتبط با غدد چربی (Meibomian Gland Dysfunction): اگر خشکی چشم به دلیل اختلال در غدد چربی پلک (غدد میبومین) باشد، پزشک ممکن است درمانهایی مانند ماساژ و گرمادرمانی پلک را توصیه کند.
- جراحی: در موارد بسیار نادر که خشکی چشم شدید و مزمن است، ممکن است جراحی برای اصلاح پلک پایین یا سایر مشکلات ساختاری چشم پیشنهاد شود.
نکته مهم: قبل از شروع هرگونه درمان، به خصوص اگر علائم شما شدید یا طولانیمدت است، بهتر است با یک چشمپزشک مشورت کنید تا علت اصلی خشکی چشم مشخص و بهترین روش درمانی برای شما انتخاب شود.
